Maná del cielo y árbol de la vida

El moriche es una palma de tronco grueso que crece en los bosques ribereños y alcanza hasta los diez metros de altura

     


Julieta Salas Carbonell. Saliendo de Maturín hacia Barrancas del Orinoco y el caño Mánamo o siguiendo hacia el sur rumbo a Puerto Ordaz, a las orillas de los ríos o caños se pueden apreciar, creciendo sobre los terrenos inundados, los morichales. La palma moriche, Mauritia flexuosa, que crece silvestre en las cuencas del Orinoco y del Amazonas, ha sido hasta ahora y a lo largo de los siglos, un recurso relevante para los pueblos indígenas.

Los morichales no son solamente recurso para los hombres que habitan en sus cercanías sino que son refugio de muchas aves, las cuales utilizan la corona de hojas y el tronco de la palma para hacer sus nidos. Además, los morichales son la única fuente de agua permanente para los animales de la sabana y muchas comunidades humanas durante el largo verano.

“El morichal crece en zonas donde las corrientes de agua son muy tranquilas, y se nutren de aguas muy limpias que han sido filtradas en los arenales de los suelos de las sabanas. El color del agua es el del té, causado por la suspensión en el agua de sustancias húmicas. El suelo del Morichal es limoso, pantanoso y anegadizo. Se puede decir que los moriches crecen casi exclusivamente en lugares permanentemente anegados”.

El moriche, una palma de tronco grueso que alcanza a crecer hasta los diez metros de altura, crece en un bosque ribereño donde también se encuentran gran variedad de otras especies de árboles como el zarcillo, el guamo, el carricillo. En las aguas del morichal viven el pez temblador, el pavón y la guabina y en sus riberas el pato real, los loros y guacamayas, el pájaro vaco y hasta uno que otro jaguar. El moriche es muy importante para las comunidades indígenas como los Cariña de Anzoátegui, quienes hacen maravillas en cestería con las fibras de sus hojas y aprovechan sus frutos comestibles. Para los Cariña, la palma Moriche es un maná del cielo.

Para los guarao, habitantes del los caños del delta, el moriche es la planta que más recursos les ofrece y gran parte de su subsistencia depende de ella. Según el antropólogo Johannes Wilbert, esta planta, llamada por ellos Ojiru o árbol de la vida, es verdaderamente el árbol de la vida pues de él obtienen “la comida, la casa, el lecho, la tarima para bailar y además les proporciona larvas gordas que se comen fritas, hervidas o crudas, y de la palma sacan una savia dulzona y pegajosa llamada “guarapo de moriche”, con lo que fabrican una bebida fermentada, el mojobo.

Lamentablemente este recurso natural se encuentra en grave peligro de desaparecer según la biólogo Lic. María Elena Ponce, por la acción de los  contaminantes solubles en agua, provenientes de las actividades petroleras y agroindustriales, así como por los efectos de la tala y la quema indiscriminada, sin respetar y conocer sus mecanismos de regeneración natural.

Una voz de alarma ante esta situación fue el artículo de la periodista Marelis Urdaneta, publicado el 25 de junio de 2010 en el Periódico de Monagas donde podemos leer que “al sur de Maturín y en gran parte del municipio Libertador está ubicada la mayor cantidad de moriches del estado, pero en los últimos años estos espacios se han convertido en las desembocaduras de las aguas negras que produce la población, especialmente la ubicada en Temblador, ya que todas las cloacas de esta zona caen en el Caño Temblador, que es en donde se encuentran los morichales”.

Todavía no se han cuantificado los efectos sobre los morichales del sur de Monagas del gran derrame de petróleo proveniente de Jusepín, ocurrido a principios de febrero de este año. Esperamos que no sea el réquiem final de estos importantes espacios.

FUENTES

Marelis Urdaneta. Morichales contaminados están en peligro de extinción. http://www.elperiodicodemonagas.com.ve/data.php?link=13&expediente=789

María Elena Ponce. Importancia de la palma del Moriche en Nuestras Etnias. http://fenixprosa.galeon.com/aficiones470623.html

 

Sobre la autora

Escritora. Ha publicado “Caminos y fogones de una familia merideña” (Fundación Empresas Polar. Caracas. 2009). Tiene en preparación un libro sobre la Expedición Franco-Venezolana que descubrió las cabeceras del Orinoco.

@LaHechicera | @CodigoVenezuela

 


INFORMACIÓN RELACIONADA
  • No Related Post

DANOS TU OPINIÓN

Los comentarios están cerrados.

obowiązkowe ubezpieczenia auta ubezpieczenia kraków ul. pilotów ubezpieczenie zdrowotne zus wzór ubezpieczenie grupowe nieruchomości najtańsze hotele w londynie warta ubezpieczenia oc kraków axa direct opinie oc ubezpieczenie turystyczne grupowe jak działa ubezpieczenie od utraty pracy gdzie tanio ubezpieczyć samochód odszkodowanie z oc sprawcy odwołanie odliczenie vat z ubezpieczenia samochodu ile kosztuje ubezpieczenie zdrowotne w signal iduna ubezpieczenie polskiego samochodu w anglii rolety dzień noc ceny allegro kupno auta na 2 osoby ile płacicie za ubezpieczenie motocykla jak wypowiedzieć ubezpieczenie oc ubezpieczenie anglika w polsce na miesiac ubezpieczenie kredytu ratalnego rezygnacja ubezpieczenie grupowe księgowanie zielona karta mołdawia ubezpieczenia szczecin zdroje leszczynowa podwójne ubezpieczenie oc komunikacyjne czy składka oc jest kosztem ubezpieczenie samochodowe mbank re 72110 warta ubezpieczenie oc z współwłaścicielem oc przewoźnika co obejmuje jak zmienic ubezpieczenie samochodu w uk liberty direct kontakt chocimska safeco auto insurance roadside assistance pzu olsztyn ubezpieczenia indywidualne ubezpieczenie zdrowotne w polsce a praca w norwegii nnw ubezpieczenie cena wyliczenie składki oc pzu axa życie inwestycje ubezpieczenie kabotażowe wikipedia generali ubezpieczenia auta rejestracja auta a oc oblicz składki na ubezpieczenie społeczne prywatne ubezpieczenie zdrowotne co to jest ubezpieczenia auta direct link4 warunki ubezpieczenia ac jak napisać skargę na towarzystwo ubezpieczeniowe dziekanat ae katowice finanse i ubezpieczenia czy ubezpieczenie pracownika jest obowiazkowe ubezpieczenia warszawa kabaty ubezpieczenie podróż do usa ubezpieczenie nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych pkp cargo ubezpieczenie ubezpieczenie kredytu gotówkowego czy można zrezygnować indywidualne ubezpieczenie na życie i zdrowie opieka medyczna pzu cena ile kosztuje ubezpieczenie przyczepki samochodowej ubezpieczenie wakacyjne pzu ubezpieczenie domu w budowie kalkulator warunki ubezpieczenia moi bliscy ile kosztuje ubezpieczenie motoru w pzu ubezpieczenie społeczne i zdrowotne studenta agencja ubezpieczeniowa nowa b2 ubezpieczenie quada w pzu firmy ubezpieczeniowe oc najtaniej wymiana szyby z autocasco ubezpieczenia kraków miłkowskiego wypowiedzenie oc pojazdu wzór ubezpieczenia gospodarcze wsb zabytkowy samochód na ślub warszawa uniqa ubezpieczenia gliwice uniqa vienna ubezpieczenie ocp forum ubezpieczenia komunikacyjne lublin leszczyńskiego ubezpieczenia uniqa torun pzu wypłata odszkodowania za pobyt w szpitalu compensa naprawa z oc ubezpieczenie pocztowe wypowiedzenie oc czy można zrezygnować z ubezpieczenia ac ranking opłat oc allianz oc w życiu prywatnym owu oc w niemczech kupno nowego samochodu ubezpieczenie ubezpieczenia lublin wolska ubezpieczenie krus a umowa o dzieło agencje ubezpieczeniowe nysa ubezpieczenia mieszkań białystok zgłoszenie szkody mtu druk ubezpieczenia podróżne link4 opinie wypowiedzenie umowy oc warta s a ubezpieczenia grupowe hdi autocasco economic klasa samochodu a b c ubezpieczenia gospodarcze wybrane zagadnienia prawne chomikuj ubezpieczenia samochodu uk ubezpieczenie oc samochodu oferty mtu ubezpieczenie bydgoszcz ubezpieczenie oc dla firm informatycznych jakie ubezpieczenia są obowiązkowe zus grupowe ubezpieczenie pracownicze typ p plus wysokość składki opisz w 2 3 zdaniach wypadek komunikacyjny ubezpieczenie od utraty pracy leroy merlin ubezpieczenie turystyczne online allianz compensa ubezpieczenia zgorzelec ubezpieczenia majątkowe zadania tanie ubezpieczenia dla firm zielona karta na granicy bih firmy ubezpieczeniowe honorowane przez pko bp ranking firm ochroniarskich w warszawie ac i oc kalkulator pzu oc w życiu prywatnym pzu sa ogród centrum s.c 30 552 kraków ul.wielicka 115 składki na ubezpieczenie społeczne w tym zagraniczne kontynuacja ubezpieczenia w axa gdzie kręcono och karol 2 oferta turystyczna tatry koszt ubezpieczenia 30 dniowego 1 octadecene auto assistance depannage ubezpieczenia samochodowe pzm warszawa sprawdź ubezpieczenie zus ubezpieczenie na wyjazd za granicę ukraina ubezpieczenie telefonu amplico