Maná del cielo y árbol de la vida

El moriche es una palma de tronco grueso que crece en los bosques ribereños y alcanza hasta los diez metros de altura

     


Julieta Salas Carbonell. Saliendo de Maturín hacia Barrancas del Orinoco y el caño Mánamo o siguiendo hacia el sur rumbo a Puerto Ordaz, a las orillas de los ríos o caños se pueden apreciar, creciendo sobre los terrenos inundados, los morichales. La palma moriche, Mauritia flexuosa, que crece silvestre en las cuencas del Orinoco y del Amazonas, ha sido hasta ahora y a lo largo de los siglos, un recurso relevante para los pueblos indígenas.

Los morichales no son solamente recurso para los hombres que habitan en sus cercanías sino que son refugio de muchas aves, las cuales utilizan la corona de hojas y el tronco de la palma para hacer sus nidos. Además, los morichales son la única fuente de agua permanente para los animales de la sabana y muchas comunidades humanas durante el largo verano.

“El morichal crece en zonas donde las corrientes de agua son muy tranquilas, y se nutren de aguas muy limpias que han sido filtradas en los arenales de los suelos de las sabanas. El color del agua es el del té, causado por la suspensión en el agua de sustancias húmicas. El suelo del Morichal es limoso, pantanoso y anegadizo. Se puede decir que los moriches crecen casi exclusivamente en lugares permanentemente anegados”.

El moriche, una palma de tronco grueso que alcanza a crecer hasta los diez metros de altura, crece en un bosque ribereño donde también se encuentran gran variedad de otras especies de árboles como el zarcillo, el guamo, el carricillo. En las aguas del morichal viven el pez temblador, el pavón y la guabina y en sus riberas el pato real, los loros y guacamayas, el pájaro vaco y hasta uno que otro jaguar. El moriche es muy importante para las comunidades indígenas como los Cariña de Anzoátegui, quienes hacen maravillas en cestería con las fibras de sus hojas y aprovechan sus frutos comestibles. Para los Cariña, la palma Moriche es un maná del cielo.

Para los guarao, habitantes del los caños del delta, el moriche es la planta que más recursos les ofrece y gran parte de su subsistencia depende de ella. Según el antropólogo Johannes Wilbert, esta planta, llamada por ellos Ojiru o árbol de la vida, es verdaderamente el árbol de la vida pues de él obtienen “la comida, la casa, el lecho, la tarima para bailar y además les proporciona larvas gordas que se comen fritas, hervidas o crudas, y de la palma sacan una savia dulzona y pegajosa llamada “guarapo de moriche”, con lo que fabrican una bebida fermentada, el mojobo.

Lamentablemente este recurso natural se encuentra en grave peligro de desaparecer según la biólogo Lic. María Elena Ponce, por la acción de los  contaminantes solubles en agua, provenientes de las actividades petroleras y agroindustriales, así como por los efectos de la tala y la quema indiscriminada, sin respetar y conocer sus mecanismos de regeneración natural.

Una voz de alarma ante esta situación fue el artículo de la periodista Marelis Urdaneta, publicado el 25 de junio de 2010 en el Periódico de Monagas donde podemos leer que “al sur de Maturín y en gran parte del municipio Libertador está ubicada la mayor cantidad de moriches del estado, pero en los últimos años estos espacios se han convertido en las desembocaduras de las aguas negras que produce la población, especialmente la ubicada en Temblador, ya que todas las cloacas de esta zona caen en el Caño Temblador, que es en donde se encuentran los morichales”.

Todavía no se han cuantificado los efectos sobre los morichales del sur de Monagas del gran derrame de petróleo proveniente de Jusepín, ocurrido a principios de febrero de este año. Esperamos que no sea el réquiem final de estos importantes espacios.

FUENTES

Marelis Urdaneta. Morichales contaminados están en peligro de extinción. http://www.elperiodicodemonagas.com.ve/data.php?link=13&expediente=789

María Elena Ponce. Importancia de la palma del Moriche en Nuestras Etnias. http://fenixprosa.galeon.com/aficiones470623.html

 

Sobre la autora

Escritora. Ha publicado “Caminos y fogones de una familia merideña” (Fundación Empresas Polar. Caracas. 2009). Tiene en preparación un libro sobre la Expedición Franco-Venezolana que descubrió las cabeceras del Orinoco.

@LaHechicera | @CodigoVenezuela

 


INFORMACIÓN RELACIONADA
  • No Related Post

DANOS TU OPINIÓN

Los comentarios están cerrados.

oc graniczne koszt ubezpieczenia zdrowotne raport jakie ubezpieczenie turystyczne polecacie wypowiedzenie umowy oc 2 współwłaścicieli wypowiedzenie umowy oc pzu kraków samochód zastępczy z oc sprawcy pzu ubezpieczenie wycieczki cennik druk rezygnacji z ubezpieczenia oc samochodu likwidacja szkody z ac w warcie ubezpieczenie zdrowotne zus styczeń 2014 ubezpieczenie pojazdu sprowadzonego z zagranicy autocasco tłumaczenie ubezpieczenia auta najtansze ubezpieczenie społeczne a umowa zlecenie ubezpieczenie samochodu porównywarka cen uniqa 290 plus casco ubezpieczenie indywidualne i grupowe szkoda całkowita samochodu co dalej mtu ubezpieczenia olkusz axa życie praca jak ubezpieczyć samochód przed wyjazdem za granicę ubezpieczenie nw dla dziecka ubezpieczenie medyczne katowice ubezpieczenia kraków komplet praca likwidacja szkód komunikacyjnych małopolska ubezpieczenie biura podróży ubezpieczenie w niemczech forum ubezpieczenie dla dziecka na wyjazd za granice ubezpieczenie mieszkania warta kalkulator assistance juridique axa auto ile kosztuje oc na 1 miesiąc ubezpieczenie na życie jakie składki jakie ubezpieczenie na skuter pos system uniqa likwidacja szkody termin tanie oczyszczanie organizmu z toksyn ubezpieczenie ac motocykla kalkulator auto assistance milano by tyche umowa oc rolników ubezpieczenie na życie do kredytu hipotecznego ing wymiana szyby samochodowej forum ace x oc love story oc and sc test on single phase induction motor oc warta gliwice zus dobrowolne ubezpieczenie emerytalne firmy ubezpieczeniowe udział w rynku hestia łódź ubezpieczenia oc zawodowe pzu poczta polska ubezpieczenie oc mtu ubezpieczenia 1 maja lubin ubezpieczenie cardiff pzu kalkulator ubezpieczenia nieruchomości mbank ubezpieczenia medyczne ubezpieczenia nowy sącz nawojowska ubezpieczenie oc auta sprowadzonego towarzystwo ubezpieczeniowe nordea mbank ubezpieczenie oc ac bezrobotny w niemczech ubezpieczenie zdrowotne tymczasowe oc koszt ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne kupno auta terenowego ubezpieczenie nw jednodniowe ubezpieczenia direct na życie indywidualne ubezpieczenie zdrowotne cena q compensation reference frequency kupno auta terenowego zus ubezpieczenie emerytalne dobrowolne allianz ubezpieczenia katowice ubezpieczenie pracownika sezonowego ile wynosi ubezpieczenie lokalu kalkulator oc samochód ubezpieczenie ac gdzie warto ubezpieczenie podróżne malezja axa ubezpieczenie samochodu online pzu wypłata odszkodowania za pobyt w szpitalu ubezpieczenie grupowe pzu urodzenie sie dziecka ubezpieczenie szkolne pzu tabela ubezpieczenie sprzętu elektronicznego w podróży oc samochodu z niemiec sprzedaż samochodu urząd skarbowy ubezpieczenie na życie w kosztach firmy dodatkowe ubezpieczenie na życie forum hestia ubezpieczenia skierniewice amg ubezpieczenia szczecin ile kosztuje ubezpieczenie zdrowotne najtańsze kotły c.o. z podajnikiem co grozi za kradzież auta w niemczech mtu ubezpieczenie znizek ubezpieczenia komunikacyjne nowe przepisy obliczenie ubezpieczenia oc mtu ubezpieczenie indywidualne ing najtańsze ubezpieczenie busa ac kalkulator pzu oc kalkulator za darmo odszkodowanie oc sąd szyby do samochodów legnica tanie oc kraków stawka vat na ubezpieczenia komunikacyjne najtańsze auto z salonu bre ubezpieczenia zmiana właściciela jakie ubezpieczenie na wyjazd zagraniczny sprzedaż samochodu jakie dokumenty przekazać kupującemu ubezpieczenie w niemczech na gewerbe ile kosztuje oc 1.9 ile kosztuje ubezpieczenie emerytalne w niemczech hdi samopomoc pl ubezpieczenie nnw benefia axa nnw tabela o.c.e.a.n. kraków karmelicka 55 fundusze rynku pieniężnego axa ubezpieczenie samochodu z niemiec w polsce odszkodowanie nnw z kilku polis prywatne ubezpieczenie zdrowotne koszt ile kosztuje oc samochodu zabytkowego ubezpieczenie assistance jest dostępne w 3 wariantach standard komfort premium grupowe ubezpieczenie na życie ing oc samochodu porównanie ofert milgamma n compensat ubezpieczenie budowy forum ubezpieczenie nfz studenci likwidacja szkody z oc interrisk allianz ubezpieczenia łódź ubezpieczenia samochodów londyn ubezpieczenia oc krótkoterminowe generali ubezpieczenie na zycie kalkulator ubezpieczeń axa oblicz skladke oc motorower axa ubezpieczenia oc ac ważność oc po zmianie właściciela axa oc auta młody kierowca tanie oc kalkulator ubezpieczeń ptu ubezpieczenie dziecka jako członka rodziny ubezpieczenie indywidualne na życie i dożycie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym „rubin wypowiedzenie oc budynków gdzie ubezpieczyć samochód w irlandii wylicz swoje ubezpieczenie kod tytułu ubezpieczenia 600 grupowe ubezpieczenie na życie w pzu życie s.a dentysta na ubezpieczenie szczecin agencje ubezpieczeniowe skierniewice ile wynoszą opłaty oc ubezpieczenie auta z niemiec zaniżone odszkodowanie z oc warta centrum ubezpieczeń komunikacyjnych tychy ubezpieczenia obowiązkowe powszechne umowa generalna ubezpieczenia oc tuz ubezpieczenia ac opinie ubezpieczenia społeczne niemcy dodatkowe ubezpieczenie na życie urodzenie dziecka ile kosztuje ubezpieczenie samochodu 1.3 ubezpieczenie należności praca oc class school ranking zaświadczenie o zniżkach oc mtu polisa na życie z funduszem kapitałowym uniqa infolinia dla agentów stawki oc w allianz ubezpieczenia komunikacyjne ząbki ubezpieczenie 100 l4 ubezpieczenia mtu choszczno kalkulator ubezpieczenia compensa zakład ubezpieczeń społecznych kraków pędzichów 27 ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźnika ubezpieczenia alior likwidacja firmy a ubezpieczenie ubezpieczenia społeczne w polsce przed 1999 ubezpieczenie zdrowotne w polsce a praca w norwegii agencja ubezpieczeniowa active gliwice compensa tabela uszczerbku ubezpieczenia podróżne krajowe rezygnacja z ubezpieczenia mtu najtańsze oc cennik jeden kluczyk a ubezpieczenie ubezpieczenia społeczne dobrowolne axa travel insurance ireland ubezpieczenia grupowe cennik rezygnacja z ubezpieczenia samochodu w liberty direct gdzie sprzedać zabytkowy samochód axa kontakt wypowiedzenie umowy kupno auta na 2 osoby sprzedaż samochodu gdy współwłaściciel nie żyje hdi ubezpieczenie opon oc motorower axa ubezpieczenie kosztów leczenia za granicą kalkulator oc rv motor coach sales 4life direct ubezpieczenia ogólne warunki ubezpieczenia oc samochodu pzu ubezpieczenie nnw dla studentów warta wypowiedzenie ubezpieczenia oc wzór compensa ubezpieczenia społeczne a zdrowotne ubezpieczenie mieszkania compensa kalkulator po ilu latach przysługuje 60 zniżki na oc tuz ubezpieczenia poznań opinie ptu ubezpieczenia głogów zakład ubezpieczeń społecznych gdańsk wydział orzecznictwa lekarskiego i prewencji allianz ubezpieczenia pojazdów oc and sc test on single phase induction motor rodzaje ubezpieczeń polska ubezpieczenie dodatkowe laptopa ubezpieczenie oc taksówki